Komparatörler Nedir Kullanımıve okunması nasıldır
Komparatörler Nedir Kullanımıve okunması nasıldır
Komparatör yayla çalışan ve 1°in binde biri veya onbinde birini göstermeye yarayan
bir alettir. Komparatörlerin iki çeşidi vardır. İki yönlü bölüntülü komparatörlerde, bölüntüler
sıfırdan başlayarak her iki yönde yürütülmüştür. Tek yönlü bölüntülü komparatorlerde ise
bölüntüler sıfırdan başlar ve yalnız saat akrebi yönünde devam eder. İki yönlü bölüntüleri
olan komparatörler daha çok kullanılır. Küçük komparatörlerin bölüntüleri genellikle 0,01ve
0,001 i gösterecek şekilde yapılmıştır. (Resim 2.17)
Komparatörler kaldıraç düzeniyle çalışan ölçü aletleridir. İş parçasına değen
komparatör tuşunun hareketi, kaldıraç sistem ile büyüterek hata ve salgının 0,01veya
0,001mm değerinde görülmesini sağlar.
Komparatörü Kullanma Tekniği
Bir iş tornalanırken çapının tolerans sınırları içinde tornalanması, bir milin darbe
tesirleriyle eğilme miktarı, bir prizmatik iş parçasının karşılıklı kenarları arasındaki paralellik
durumu, tornalarda ve diğer talaşlı üretim makinelerinde eksenel kaçıklıkların kontrolü ve
benzer işlerin ölçülmesi ve sıfırlanması komparatörlerle yapılır.
Komparatör saatinin bir kadranı ve kadranın merkezinde dönen bir ibresi vardır.
Kadranın çevresi 100 eşit parçaya bölünmüştür. İbre bir tam devir yaptığı zaman, uç aşağı
veya yukarı doğru 1 mm hareket eder. İbre sağa dönünce uç yukarıya, sola dönünce aşağıya
doğru harekete geçer.
Kadranın alt tarafında ayrıca küçük bir ibre ile 10 eşit parçaya bölünmüş bir de mm
göstergesi vardır. Büyük ibre hareket edince küçük ibre de harekete geçer. Büyük ibrenin bir
tam devrinde, küçük ibre l’den 2′ye gelir. Küçük ibrenin l’den 0′a kadar hareket etmesi;
yani bir tam devir yapması ile komparatör ucu 10 mm hareket eder.
Komparatörün Okunması
Komparatörün saati üzerindeki büyük ibrenin bir tam devri sonunda uç 1 mm
ilerlediğine göre ve kadran çevresi de 100 eşit parçaya bölünmüş olduğundan çevredeki iki
çizgi arası 1/100 = 0,01 mm olarak elde edilir. Buna göre örneğin; ibre kadran çevresinde 12
çizgi ilerlerse, uç 0,12 mm hareket etmiş olur.
