Enjeksiyon Makinelerinde Mengene Ünitesinin Ayarlarının Yapılması
Enjeksiyon Makinelerinde Mengene Ünitesinin Ayarlarının Yapılması
Enjeksiyon Makinelerinde Üretim 1 modülünde mengene ünitesinin elemanları ve
görevleri detaylı olarak incelemişti. Burada enjeksiyon makinesine bağlanmış olan bir plastik
kalıbını üretime uygun hale getirebilmek için gerekli olan mengene parametre ayarlarının
nasıl yapıldığını ve nelere dikkat edilmesi gerektiği incelenecektir.
Mengene ünitesi için yapılması gereken parametre ayarları aşağıda gösterilmiştir.
Ø Redüktör ayarı, (Enjeksiyon Makinelerinde Üretim 1 modülünde detaylı olarak
incelenmiştir.)
Ø Mengene açma mesafesi, hızı ve basıncı,
Ø Mengene kapama mesafesi, hızı ve basıncı,
Ø İtici vuruş mesafesi, hızı ve basıncı,
Ø İtici geri dönüş mesafesi, hızı ve basıncı,
Ø İtici vuruş sayısı,
Ø Soğuma zamanı,
Mengene Açma Mesafesi, Hızı ve Basıncı
Mengene açma mesafesi, ürünün içinde bulunduğu kalıbın hareketli plaka üzerindeki
yarımının, ürünün rahatça çıkmasını sağlayacak şekilde açılacağı mesafedir.
Enjeksiyon makinelerinde bulunan mengene açma sayfasında olduğu gibi her
parametre sayfası formatı makineden makineye farklılık göstermektedir. Fakat hepsinde
yapılması gereken işlemler aynıdır.
Mengene açılma parametrelerini 5 ? 10 basamak arasında istediğimiz şekilde kontrol
altında tutabiliriz (Tablo 1.1).
Tablo 1.1?de;
Ø Kalıp açılma mesafesi 220 mm?dir.
Ø Kalıp 30 mm mesafeye açılırken basıncı 40, hızı 30?dur.
Ø Kalıp açılma mesafesi 30 mm?den 40 mm gelinceye kadarki basıncı 50 bar, hızı
40 m/dk?dır.
Tablo 1 dikkatli incelendiğinde, kalıp 220 mm açılıncaya kadar uygulanan basınç ve
hızlar değişmektedir. Kalıp açılma mesafesi sürekli artarken, hız belli bir kademeye kadar
arttıktan sonra tekrar düşmektedir. Mengene açılma düşük hızla başlar, zamanı kısaltmak
için hız arttırılır. Mengene açılma mesafesinin sonuna doğru hız tekrar azaltılır. Mengene
açılma başlarken ve biterken hızların düşük tutulmasının nedeni, kalıba ve makineye zarar
vermemektir.
Mengene Kapama Mesafesi, Hızı ve Basıncı
Mengene kapama parametrelerini 5 ? 10 basamak arasında istediğimiz şekilde kontrol
altında tutabiliriz (Tablo 1.2).
Tablo 2?de;
Ø Kalıp kapama mesafesi 220 mm?dir.
Ø Kalıp 210 mm mesafeye kapanırken basıncı 40 bar, hızı 30 m/dk?ır.
Ø Kalıp kapama mesafesi 210 mm?den 200 mm gelinceye kadarki basıncı 50 bar,
hızı 40 m/dk?dır.
Tablo 2 dikkatli incelendiğinde, mengene açma sayfasındaki mesafeler artarak
giderken, mengene kapama sayfasında azalarak gitmektedir. Bunun sebebi referans
noktasının, mengene ünitesinin sabit tablasında bağlı bulunan kalıp yarımının kalıp açılma
çizgisinin olmasıdır.
Mengene kapamada da hızlar, kalıba ve makineye zarar vermemek için mengene
açmada olduğu gibi düşük başlayıp, artıp daha sonra tekrar düşmüştür. 10. Basamakta
basıncın ve hızın tekrar artmasının sebebi, kalıp kilitleme işleminin olmasından dolayıdır.
Kalıp kilitleme işlemi yüksek basınç gerektirmektedir.
8. ve 9. basamaktaki basınç ve hızların düşük olmasının sebebi kalıp yarımları arasına
bir şey sıkışması veya istenmeyen bir durum oluşmasına karşı kalıbın korunmasıdır . Kalıp
kapanma sırasında bu düşük basınç ve hızla kalıp yarımları kapanıp kilitlenebiliyorsa bir
problem yoktur. Kalıba ve zorlanmadan dolayı makineye zarar vermemek için, bizim vermiş
olduğumuz süre içinde kalıp yarımları kapanamıyorsa hareketli mengene açılıp alarm verir.
İtici Vuruş Sayısı, İleri ? Geri Mesafesi, Hızı ve Basıncı
İtici ayarı, iticinin ne kadar ileri çıkacağının, ürünü kalıptan çıkarmak için ürüne kaç
kez vuracağının, ne kadar geri gideceğinin ve itici çalışırken ne kadar basınç ve hızla ürüne
vuracağının ayarlanması demektir (Tablo 1.3).
İtici ayarını yaparken, itici mesafesi ilk başta en az değere alınır (yüksek değerde
olursa mesafe fazla gelip iticilere ve kalıba zarar verir). İtici mesafesi kademeli olarak
arttırılarak ürünü kalıptan çıkartmaya yetecek mesafeye getirilir. İticinin mesafesinin (vuruş
mesafesi) ayarlanması, ürünü kalıp boşluklarından çıkartmaya yetmeyebilir. İtici vurma
mesafesiyle birlikte, iticinin vurma basıncını ve hızını da ayarlamak gerekir. İtici vuruş
mesafesi, basıncı ve hızı ayarlandıktan sonra ürün kalıptan dışarı atılamıyorsa, basıncı ve
hızı arttırmak kalıba zarar verebilir. Bu gibi durumlarda itici vurma sayısını arttırabiliriz.
Soğuma Zamanı
Enjeksiyon ile kalıp boşluklarına dolup şekillenen eriyik plastik malzemeyi, hemen
kalıptan dışarı çıkartırsak ürün deformasyona uğrar. Kalıpta şekillendirilmiş eriyik malzeme,
ürünün büyüklüğüne, kesit alanına (et kalınlığı) ve plastik malzemenin cinsine göre kalıp
içerisinde belli bir süre (soğuma zamanı) daha kalmalıdır.
Kalıplarda soğutma kanalları vardır. Bu kanalların içinde dolaşan soğutucu (su veya
hava) kalıp içindeki şekillendirilmiş eriyik plastik malzemeyi soğutarak katılaştırır. Soğutma
zamanı bittikten sonra katılaştırılmış ürün kalıptan dışarı atılır.
Soğutma için, yukarıda belirtilen kriterlere göre tecrübeye dayalı olarak belli bir süre
verilir. Ürün kalıptan dışarı atıldıktan sonra kontrol edilerek (sıcak veya bozukluk) soğuma
zamanı arttırılır veya azaltılır. Soğuma zamanının üretilen parçanın kalitesine etki eden
faktörlerden biri olduğu unutulmamalıdır. Soğuma zamanı ile ilgili sayfa, mengene açma ile
ilgili olduğundan çoğunlukla makinelerin mengene açma sayfasında bulunmaktadır.
